Speeches 4 en 5 mei burgemeester Tap

Hieronder leest u de speeches die zijn uitgesproken door burgemeester Tap tijdens de dodenherdenking van 4 mei in Akersloot en op Bevrijdingsdag.

Beste aanwezigen,

We zijn hier vanavond samengekomen bij het vredesmonument in Akersloot. Een dorp dat een rijke geschiedenis kent. Ook hier zijn de sporen van de Tweede Wereldoorlog voelbaar. In verhalen, in herinneringen, en in de namen die we blijven noemen.

We staan stil bij hen die hun leven verloren door oorlog en geweld. Mensen uit onze eigen gemeenschap, maar ook mensen van ver weg. De Tweede Wereldoorlog, die in ons land de meeste littekens heeft achtergelaten op onze inwoners, dateert inmiddels van ruim 80 jaar geleden. In de jaren daarna zijn er ook andere oorlogen gevoerd waar Nederlanders bij betrokken waren. Ook op dit moment wordt er op meerdere plekken in de wereld gevochten, geweld gebruikt, worden mensen onderdrukt en verdreven. De afgelopen 81 jaar, sinds het einde van Tweede Wereldoorlog, was Nederland gastvrij voor mensen die vluchten voor oorlog en geweld. Ik spreek de wens en de hoop uit dat we dat ook in de toekomst zullen blijven.

Het nationale thema van dit jaar is “De geschiedenis begrijpen”. Dat vraagt iets van ons. Begrijpen betekent niet alleen dat we weten wat er is gebeurd, maar dat we proberen de keuzes, de angsten en de moed te begrijpen.

Elk jaar brengt de Historische Vereniging Oud-Akersloot Jaarboek De Groene Valck uit. Een prachtige reeks aan herinneringen uit Akersloot wordt hierin beschreven. Zo ook de razzia van 1 december 1944 vanuit de ogen van Freek Kerssens. Mannen werden uit hun huizen gehaald of van straat geplukt voor dwangarbeid in Duitsland. “Ik ga niet weg, vast niet,” zei Freek. “Ik verstop mij wel. Vinden ze mij, dan kan ik jullie allemaal nog gedag zeggen. Ik ga naar boven.” Gelukkig voor Freek kwamen de Duitsers niet naar boven.

Maar veel andere Akersloters werden opgejaagd naar de R.K. Kerk en in twee groepen verdeeld. De gelukkigen mochten blijven, de andere groep zou op transport gesteld worden. Freek stelt: “Hoe kan iemand een medemens zoveel leed aandoen. En toch is het allemaal echt gebeurd, ook al is het ongeloofwaardig.”

Niet veel later, vlak voor het einde van de Tweede Wereldoorlog, stortte in de polder niet ver van hier een Amerikaanse bommenwerper neer. Het toestel was geraakt door Duits luchtafweergeschut, verloor snel hoogte en liet zijn bommen vallen nabij de Hoogegeest. Het toestel explodeerde en stortte in brokstukken neer. Wat volgde was chaos.

Voor de bemanning was er nog een kans. Zij konden met parachutes het toestel verlaten.
Onder de mensen hier, in het dorp, ontstond vooral paniek. De Akersloters zochten dekking, binnen of juist buiten, niet wetend wat er zou gebeuren. De schade was groot. Maar nog groter was de impact. En die heeft nog lang zijn sporen nagelaten.

In de televisieserie Het Verhaal van Nederland zien we hoe de geschiedenis ons land heeft gevormd. Grote gebeurtenissen, maar altijd opgebouwd uit persoonlijke verhalen. Verhalen van gewone mensen, in buitengewone omstandigheden. Keuzes leken soms klein, maar konden grote gevolgen hebben. De verhalen helpen ons om verbanden te zien tussen toen en nu.

En daarom staan wij nu hier, samen in Akersloot, waar de geschiedenis diep verankerd ligt in de lokale verhalen en in zoveel andere persoonlijke herinneringen die van generatie op generatie worden doorgegeven.

Wij geven die verhalen een plek. Want herdenken is meer dan terugkijken. Het is proberen te begrijpen. Begrijpen wat oorlog betekent. Begrijpen wat vrijheid kost. Eerlijk gezegd: soms is dat zo moeilijk... Want kennen wij de angst, de chaos en het verlies van oorlogssituaties? Toch moeten we daar keer op keer bij stil staan en de herinneringen blijven herhalen. Want het is aan ons is om die vrijheid te bewaren. Ook nu, want we leven in een wereld die opnieuw onrustig is.

In een dorp als Akersloot, waar mensen elkaar kennen en naar elkaar omzien, ligt die verantwoordelijkheid dichtbij. Vrijheid begint in hoe we met elkaar omgaan. In respect. In aandacht en in het opkomen voor elkaar. Ook voor mensen die we nog niet kennen maar die moesten vluchten voor oorlog en geweld.

Beste mensen,

Straks zijn we 2 minuten stil. In die stilte denken we aan alle slachtoffers van oorlog en geweld. Aan hen van hier, en aan hen van ver. Aan iedereen die zijn of haar leven gaf voor onze vrijheid. En aan alle onschuldigen die zijn gedood door oorlog en geweld. Toen en nu.

Laten we die stilte gebruiken om niet alleen te herinneren, maar ook te begrijpen. Zodat hun verhalen blijven leven. In ons dorp, en in onszelf. Want alleen als we de geschiedenis kennen, kunnen we de vrijheid bewaren en doorgeven aan de volgende generaties.

Dank u wel.

Beste aanwezigen,

Wat goed dat u weer met zoveel belangstellenden bent gekomen om met elkaar de vrijheid te vieren. En omdat ik nu niet precies om 8 uur klaar hoef te zijn met mijn speech neem ik vandaag graag even iets langer de tijd.

Gisteravond waren we 2 minuten stil. Overal in het land kwamen mensen bijeen om de slachtoffers te herdenken van de oorlog. Niet alleen van de Tweede Wereldoorlog. Maar ook van de oorlogen die in de jaren daarna zijn gevoerd. Ook op dit moment wordt er op meerdere plekken in de wereld gevochten, geweld gebruikt en worden mensen onderdrukt en verdreven. De afgelopen 81 jaar, sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog, was Nederland gastvrij voor mensen die vluchten voor oorlog en geweld. Ik spreek de wens en de hoop uit dat we dat ook in de toekomst zullen blijven.

Zelf was ik gisteren bij de herdenking in Akersloot. Ook daar was de opkomst groot. Vooraf bij de bijeenkomst in de Protestantse kerk waren er gedichten, muziek en mooie toespraken. Ton Dekker, de voorzitter van het 4 mei comité maakte mooi de verbinding tussen het verleden en het heden. Ook beschreef hij in zijn speech de rol die de meeste Nederlanders hadden in aanloop naar en tijdens de oorlog. Zij waren niet goed of fout, maar velen van hen hadden achteraf toch spijt dat ze niet eerder in verzet waren gekomen tegen de langzaam oprukkende discriminatie en uitsluiting van hun buren en dorpsgenoten. Vele Akersloters liepen mee met de stille tocht naar het vredesmonument. Daar sprak ik de aanwezigen toe waarna we samen 2 minuten stil waren.

In Limmen was wethouder Schram aanwezig. Ook daar een volle kerk met belangstellenden, verhalen en muziek. In Limmen hingen tegenover de oude school ook de Canadese en de Engelse vlag halfstok bij het monument ter nagedachtenis aan de 2 bemanningsleden van een bommenwerper die in de oorlog hun leven gaven in de strijd voor onze vrijheid. Binnenkort wordt er op de grens van Limmen en Castricum, bij het Limmervoortje nog een monument geplaatst ter nagedachtenis aan de 20 verzetsmensen die daar in 1945 door de Duitsers werden gefusilleerd. Ook in Limmen is er een stille tocht die eindigt bij het oorlogsmonument in Castricum. Dat is ook het einde van de stille tocht van Castricum.

Ook in Castricum was er gisteravond een grote opkomst. Zowel in de kerk, bij de stille tocht als bij de 2 minuten stilte. Wethouder Beems hield hier namens het college een toespraak. Het Oorlogsmonument in Castricum is een beeld van een hand die de vredesduif laat opstijgen. Het heeft een sterke symbolische betekenis. Het draait om vrede, vrijheid en hoop. Extra mooi vind ik het dan ook dat dit beeld ook terugkomt in 1 van de schakels van onze Burgemeestersketen.

Aan de strandopgang bij Castricum staat al jaren een monument ter nagedachtenis van de omgekomen 7 bemanningsleden van een Britse Lancaster-bommenwerper. Die werd op 17 mei 1943 boven het strand van Castricum neergeschoten. Ik ben dan ook bijzonder dankbaar dat het 4 en 5 mei comité, samen met betrokken ondernemers en inwoners, heeft gewerkt aan een kunstwerk ter nagedachtenis aan deze bemanningsleden. 7 silhouetten, die straks een gezicht geven aan wie zij waren. Zodat we straks ook als we naar het strand lopen voor een heerlijke vrije dag even stil staan bij het feit dat die vrijheid niet vanzelfsprekend is.

Een ander recent initiatief dat ik hier graag wil noemen is van onze inwoner Milan Smith. Dankzij hem heeft onze gemeente nu 5 Stolpersteine. Kleine herinneringen, letterlijk in de stoep voor een gebouw, die ons herinneren aan bewoners die nooit meer zijn teruggekeerd naar hun huis. 

In onze gemeente zijn dus verschillende sporen van de oorlog zichtbaar. Er hangt nu ook een vlag bij het veteranenmonument. We vieren veteranendag met elkaar en we komen op 24 december, kerstavond, altijd even samen bij de oorlogsgraven hier iets verderop bij de dorpskerk. Het zou mooi zijn als het daar ooit net zo druk zou worden als hier nu vanmiddag. Maar ook dankzij de 3 actieve historische verenigingen en de scholen worden de verhalen van generatie op generatie doorgegeven. Het zijn verhalen van moed, van angst, van verlies, maar ook van hoop.

Het nationale thema van dit jaar is “De geschiedenis begrijpen”. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar het vraagt iets van ons. Begrijpen betekent namelijk meer dan alleen maar weten wat er is gebeurd. Het betekent dat we proberen te voelen, te beseffen, en ons te verplaatsen in de keuzes, angsten en moed van toen. Maar ik weet ook dat ‘toen’ een ruim begrip is. Het strekt zich uit tot vandaag, tot hier. Voor welke keuzes hebben ze gestaan, onze helden, de mensen die streden voor de vrijheid waarin wij nu leven? En welke dilemma’s speelden daarbij, onder de bedreigende omstandigheden van oorlog en onderdrukking?

Gisteren herdachten wij. En keken we terug. Vandaag vieren we de vrijheid en kijken we vooruit.

Daarbij moeten we ons afvragen: wat doen wij met de vrijheid die ons is gegeven? Hoe zorgen wij ervoor dat die vrijheid behouden blijft? En hoe geven we die door aan de generaties na ons? Hoe gastvrij zijn wij voor mensen die vluchten voor oorlog en geweld? 

Vrijheid vraagt om waakzaamheid en om betrokkenheid. 

Maar vandaag is het tijd om onze vrijheid te vieren! Ik wens ik u een feestelijke Bevrijdingsdag.