Speech 4 mei burgemeester Tap

Hieronder leest u de speech die is uitgesproken door burgemeester Tap tijdens de dodenherdenking van 4 mei 2026 in Akersloot:

Beste aanwezigen,

We zijn hier vanavond samengekomen bij het vredesmonument in Akersloot. Een dorp dat een rijke geschiedenis kent. Ook hier zijn de sporen van de Tweede Wereldoorlog voelbaar. In verhalen, in herinneringen, en in de namen die we blijven noemen.

We staan stil bij hen die hun leven verloren door oorlog en geweld. Mensen uit onze eigen gemeenschap, maar ook mensen van ver weg. De Tweede Wereldoorlog, die in ons land de meeste littekens heeft achtergelaten op onze inwoners, dateert inmiddels van ruim 80 jaar geleden. In de jaren daarna zijn er ook andere oorlogen gevoerd waar Nederlanders bij betrokken waren. Ook op dit moment wordt er op meerdere plekken in de wereld gevochten, geweld gebruikt, worden mensen onderdrukt en verdreven. De afgelopen 81 jaar, sinds het einde van Tweede Wereldoorlog, was Nederland gastvrij voor mensen die vluchten voor oorlog en geweld. Ik spreek de wens en de hoop uit dat we dat ook in de toekomst zullen blijven.

Het nationale thema van dit jaar is “De geschiedenis begrijpen”. Dat vraagt iets van ons. Begrijpen betekent niet alleen dat we weten wat er is gebeurd, maar dat we proberen de keuzes, de angsten en de moed te begrijpen.

Elk jaar brengt de Historische Vereniging Oud-Akersloot Jaarboek De Groene Valck uit. Een prachtige reeks aan herinneringen uit Akersloot wordt hierin beschreven. Zo ook de razzia van 1 december 1944 vanuit de ogen van Freek Kerssens. Mannen werden uit hun huizen gehaald of van straat geplukt voor dwangarbeid in Duitsland. “Ik ga niet weg, vast niet,” zei Freek. “Ik verstop mij wel. Vinden ze mij, dan kan ik jullie allemaal nog gedag zeggen. Ik ga naar boven.” Gelukkig voor Freek kwamen de Duitsers niet naar boven.

Maar veel andere Akersloters werden opgejaagd naar de R.K. Kerk en in twee groepen verdeeld. De gelukkigen mochten blijven, de andere groep zou op transport gesteld worden. Freek stelt: “Hoe kan iemand een medemens zoveel leed aandoen. En toch is het allemaal echt gebeurd, ook al is het ongeloofwaardig.”

Niet veel later, vlak voor het einde van de Tweede Wereldoorlog, stortte in de polder niet ver van hier een Amerikaanse bommenwerper neer. Het toestel was geraakt door Duits luchtafweergeschut, verloor snel hoogte en liet zijn bommen vallen nabij de Hoogegeest. Het toestel explodeerde en stortte in brokstukken neer. Wat volgde was chaos.

Voor de bemanning was er nog een kans. Zij konden met parachutes het toestel verlaten.
Onder de mensen hier, in het dorp, ontstond vooral paniek. De Akersloters zochten dekking, binnen of juist buiten, niet wetend wat er zou gebeuren. De schade was groot. Maar nog groter was de impact. En die heeft nog lang zijn sporen nagelaten.

In de televisieserie Het Verhaal van Nederland zien we hoe de geschiedenis ons land heeft gevormd. Grote gebeurtenissen, maar altijd opgebouwd uit persoonlijke verhalen. Verhalen van gewone mensen, in buitengewone omstandigheden. Keuzes leken soms klein, maar konden grote gevolgen hebben. De verhalen helpen ons om verbanden te zien tussen toen en nu.

En daarom staan wij nu hier, samen in Akersloot, waar de geschiedenis diep verankerd ligt in de lokale verhalen en in zoveel andere persoonlijke herinneringen die van generatie op generatie worden doorgegeven.

Wij geven die verhalen een plek. Want herdenken is meer dan terugkijken. Het is proberen te begrijpen. Begrijpen wat oorlog betekent. Begrijpen wat vrijheid kost. Eerlijk gezegd: soms is dat zo moeilijk... Want kennen wij de angst, de chaos en het verlies van oorlogssituaties? Toch moeten we daar keer op keer bij stil staan en de herinneringen blijven herhalen. Want het is aan ons is om die vrijheid te bewaren. Ook nu, want we leven in een wereld die opnieuw onrustig is.

In een dorp als Akersloot, waar mensen elkaar kennen en naar elkaar omzien, ligt die verantwoordelijkheid dichtbij. Vrijheid begint in hoe we met elkaar omgaan. In respect. In aandacht en in het opkomen voor elkaar. Ook voor mensen die we nog niet kennen maar die moesten vluchten voor oorlog en geweld.

Beste mensen,

Straks zijn we 2 minuten stil. In die stilte denken we aan alle slachtoffers van oorlog en geweld. Aan hen van hier, en aan hen van ver. Aan iedereen die zijn of haar leven gaf voor onze vrijheid. En aan alle onschuldigen die zijn gedood door oorlog en geweld. Toen en nu.

Laten we die stilte gebruiken om niet alleen te herinneren, maar ook te begrijpen. Zodat hun verhalen blijven leven. In ons dorp, en in onszelf. Want alleen als we de geschiedenis kennen, kunnen we de vrijheid bewaren en doorgeven aan de volgende generaties.

Dank u wel.